De Green Deal Duurzame Zorg vraagt zorgaanbieders hun voedselverspilling in kaart te brengen en die zoveel mogelijk terug te dringen. Op 9 oktober 2026 is de opvolger getekend, die doorloopt tot en met 2030. De afspraak over voedselverspilling staat er woord voor woord weer in. Wat staat er precies, hoe hangt het samen met de Milieuthermometer Zorg, en hoe maak je voedselverspilling rapporteerbaar voor je bestuur?
Van Green Deal 3.0 naar "Samen verder"
De Green Deal Samen werken aan duurzame zorg (C-238), in de sector bekend als Green Deal Duurzame Zorg 3.0, werd op 4 november 2022 ondertekend en loopt tot en met 31 oktober 2026. Ongeveer 720 organisaties tekenden mee.
Op 9 oktober 2026 zetten dertien brancheorganisaties hun handtekening onder de Green Deal Duurzame Zorg 2027-2030 "Samen verder". Daaronder ActiZ, NVZ, UMCNL, VGN, de Nederlandse ggz, MPZ en ZN. De nieuwe deal loopt van 1 november 2026 tot en met 31 december 2030 en is formeel een verlenging van de bestaande.
Het ministerie van VWS tekent niet meer als partij. Volgens de partijen blijft het wel de verbindende schakel voor duurzaamheids- en klimaatbeleid in de zorg.
Voor jouw organisatie telt vooral één zin uit de samenvatting: wie de Green Deal 3.0 heeft getekend, blijft in principe deelnemer van de nieuwe deal, tenzij je expliciet aangeeft te willen uittreden. Heb je getekend, dan lopen je afspraken gewoon door.
Wat de Green Deal zegt over voedselverspilling
De afspraak valt onder het thema "Circulair en spaarzaam met grondstoffen en materialen werken". In de Green Deal 3.0 is het artikel 5, lid 2, onder j. De nieuwe deal heeft precies dezelfde tekst, in artikel 5, lid 2, onder i:
"Zorgaanbieders brengen hun bestaande voedselverspilling in de zorg in kaart en spannen zich in deze maximaal te verminderen. Op locaties waar cliënten en begeleiders zelf koken wordt ingezet op voorlichting en bewustwording."
In die twee zinnen zitten drie afspraken.
- In kaart brengen. Je moet weten hoeveel je verspilt. Dat vraagt om cijfers van je eigen organisatie, niet om een schatting op basis van landelijke cijfers.
- Maximaal verminderen. De Green Deal noemt zelf geen percentage. Het is een inspanningsverplichting: je laat zien dat je er werk van maakt.
- Onderscheid naar locatie. Waar cliënten en begeleiders zelf koken, zoals bij kleinschalig wonen, legt de Green Deal de nadruk op voorlichting en bewustwording.
Afdwingbaar is het niet. Beide versies zeggen in artikel 14 dat "de nakoming van de afspraken van de Green Deal niet in rechte afdwingbaar is". Het gewicht zit in het gebruik: de Milieuthermometer Zorg verwijst ernaar. En volgens de samenvatting legt de nieuwe deal meer nadruk op "monitoring van resultaten op basis van beschikbare data" en op "aantoonbare impact".
Gezonde voeding, eiwitten en een nieuw afvaldoel
Voedselverspilling staat niet los van de rest. Onder het thema "Bevorderen van gezondheid" spreken zorgaanbieders af te werken aan gezonde, gevarieerde en duurzame voeding en dat op te nemen in hun inkoopbeleid. De Richtlijn Eetomgevingen van het Voedingscentrum is daarbij het richtsnoer.
Dan is er de eiwittransitie. Voor het eten voor personeel en bezoekers streven zorgaanbieders naar 40 % dierlijke en 60 % plantaardige eiwitten, uiterlijk in 2030. De Green Deal 3.0 noemde 50/50 in 2026 als tussenstap. Voor patiënten en cliënten doen zorgaanbieders "datgene wat medisch verantwoord mogelijk is".
Nieuw is een afvaldoel dat ook over eten gaat. De partijen willen het totale afvalgewicht uit de zorg eind 2030 met 15 % verminderen ten opzichte van 2024. Elke kilo eten die je niet meer weggooit, telt daarin mee.
De Milieuthermometer Zorg maakt de afspraak meetbaar
Een percentage voor voedselverspilling zoek je in de Green Deal tevergeefs. De Milieuthermometer Zorg, het milieucertificaat voor zorgorganisaties van Milieuplatform Zorgsector (MPZ), noemt er wel een. Daar wordt de Green Deal concreet.
- Eis 7.1 vraagt om een plan voor duurzame voeding en catering met een nulmeting en concrete, meetbare doelen voor eiwittransitie, het tegengaan van voedselverspilling en duurzame inkoop. Het actieplan evalueer je jaarlijks. Voor zilver en goud moet het plan aansluiten op de doelen van de Green Deal Duurzame Zorg 3.0, zoals de norm het nu formuleert.
- Eis 7.3 vraagt om minimaal één keer per jaar keukenafval, bordenafval en banqueting te meten en te registreren. Binnen twee jaar na certificering is de verspilling maximaal 20 % van het ingekochte gewicht. Voor goud geldt daarnaast maximaal 15 % voor bereide maaltijden. De eis is verplicht voor zilver en goud en geldt voor centrale catering: een centrale keuken voor meer dan 30 cliënten of centraal ingekochte gemaksmaaltijden.
Wat de Green Deal "in kaart brengen" noemt, wordt in de Milieuthermometer dus een meting met een vaste noemer: het ingekochte gewicht. Hoe je dat in de praktijk aanpakt, lees je in Milieuthermometer Zorg: zo meet je voedselverspilling voor eis 7.3.
Het landelijke en Europese kader
De Green Deal hangt aan een groter doel. Nederland wil de voedselverspilling in 2030 halveren ten opzichte van 2015, in lijn met VN-doel SDG 12.3. In 2023 ging het om 2.271 kiloton, 17 % minder dan in 2015. De minister schreef in september 2025 dat het doelbereik "onder druk" staat en dat het budget voor de aanpak afneemt (Kamerstuk 31 532, nr. 299). Een uitsplitsing naar de zorg zit niet in de landelijke monitor (Kamervragen 2022-2023, nr. 1345).
Europa heeft sinds 2025 bindende doelen in de herziene Kaderrichtlijn Afvalstoffen (Richtlijn (EU) 2025/1892). Eind 2030 moet de verspilling in de verwerkende industrie 10 % lager zijn. Bij retail en consumptie, waaronder restaurants, foodservice en huishoudens, moet het 30 % lager per inwoner. Referentiepunt is het gemiddelde van 2021 tot en met 2023.
Die doelen gelden voor lidstaten, niet voor individuele keukens. Een Europese meetplicht voor jouw zorglocatie volgt er niet uit.
De CSRD raakt de meeste zorgorganisaties niet
Na het Omnibus-pakket geldt de Europese rapportageplicht CSRD alleen nog voor ondernemingen met meer dan 1.000 medewerkers en meer dan € 450 miljoen omzet (Tanso, 2026). Grote ziekenhuizen en umc's kunnen boven die grenzen uitkomen; of de CSRD dan geldt, hangt ook af van de rechtsvorm. Voor de meeste zorgorganisaties zijn de Green Deal en de Milieuthermometer de echte aanleiding om voedselverspilling te meten en erover te rapporteren.
Zo maak je voedselverspilling rapporteerbaar voor het bestuur
Een inspanningsverplichting krijgt pas waarde als je kunt laten zien wat je deed en wat het opleverde. Dit zijn de bouwstenen.
- Kies één definitie. Gebruik dezelfde noemer als de Milieuthermometer: verspilling als percentage van het ingekochte gewicht. Dan dient één cijfer de Green Deal, eis 7.3 en je jaarverslag.
- Bepaal de scope. Welke locaties koken centraal en worden gemeten? Welke koken zelf en krijgen een plan voor bewustwording? Leg het vast, dan vraagt later niemand waarom een locatie ontbreekt.
- Doe een nulmeting. MPZ adviseert minimaal twee weken te meten, op verschillende punten in het proces. Zonder startpunt kun je geen voortgang laten zien. Zie Nulmeting voedselverspilling: een stappenplan voor zorgorganisaties.
- Maak het doel SMART. MPZ geeft als voorbeeld "jaarlijks 10 procent minder voedselafval". Hang het doel aan het plan uit eis 7.1, met een eigenaar en een planning.
- Rapporteer per locatie, afdeling en maaltijdmoment. Eén totaalcijfer zegt het bestuur weinig over waar het misgaat. De uitsplitsing laat zien waar maatregelen werken.
- Herhaal op dezelfde manier. Een tweede meting die anders is opgezet, kun je niet naast de eerste leggen. Wie vaker meet dan de ondergrens van één keer per jaar, krijgt een betrouwbaarder verloop.
Het onderwerp in de breedte, met kosten, klimaat en ondervoeding, staat in Voedselverspilling in de zorg: wat het kost en hoe je het meet. De vragen die bestuurders het vaakst stellen, vind je in de FAQ.
Zo helpt Waste Warrior Monitor bij je Green Deal-rapportage
Waste Warrior Monitor maakt het "in kaart brengen" uit de Green Deal een vast onderdeel van de dag. Na de maaltijd fotograferen medewerkers met de app wat terugkomt: borden, schalen en pannen. De AI schat per foto hoeveel gram het is en welke ingrediënten erin zitten. Medewerkers kunnen dat per ingrediënt corrigeren. Drank en andere restjes vul je zelf in grammen in, zodat alles wat je weggooit meetelt.
Per meting koppel je de inkoop: met een gescande pakbon, met zelf ingevulde gerechten of via bulk inkoop importeren (CSV-import). Zo toont het dashboard de verspilling als percentage van het ingekochte gewicht, dezelfde noemer als de Milieuthermometer. Je ziet het per afdeling en per maaltijdmoment, met het verloop per week en de niveaus van de Milieuthermometer als indicator. Certificeren doet Waste Warrior niet; dat blijft het werk van de certificerende instelling.
"Wat ontbreekt" laat zien welke maaltijden nog niet gemeten zijn. Met automatische rapportgeneratie (PDF-rapport) leg je de cijfers vast voor je plan en je bestuur. De gegevens blijven in de EU.
Wil je zien hoe dat past bij jullie Green Deal-afspraken? Bekijk Waste Warrior Monitor of plan een demo.
